Na ile przysługują buty robocze? Przepisy BHP

Obowiązujące przepisy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy nakładają na pracodawcę obowiązek wyposażenia pracowników w odzież roboczą i obuwie robocze. Środki ochrony indywidualnej należy jednak nie tylko zapewnić, ale także regularnie wymieniać. Jaka jest częstotliwość wymiany butów roboczych? Wyjaśniamy!

Na ile przysługują buty robocze?

Przepisy kodeksu pracy nie określają w sposób jednoznaczny okresu, na jaki pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom wyposażenie BHP. Żywotność butów roboczych zależy od wielu czynników, jak sposób oraz intensywność ich wykorzystania. Pracownik powinien otrzymać nowe buty robocze w momencie, kiedy te używane poprzednio utracą swoje właściwości ochronne. W praktyce kwestie związane ze środkami ochrony osobistej z reguły umieszcza się w regulaminie pracy, który określa m.in. na jak długo poszczególnym grupom pracowników przysługuje odzież robocza.

Kodeks pracy — odzież i obuwie ochronne. Co mówią przepisy prawa pracy?

Kwestię obuwia i odzieży roboczej dla pracowników na poziomie ogólny regulują przepisy kodeksu pracy[1]. Zgodnie z art. 2377 k.p. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom odzieży i obuwia roboczego nieodpłatnie w sytuacji, kiedy:

• odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
• jest to niezbędne ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

Odzież i obuwie dla pracownika muszą spełniać wymagania określone we właściwych normach PN, dlatego pracodawca jest zobowiązany przeanalizować specyfikę poszczególnych stanowisk pracy pod kątem zagrożeń związanych z wykonywaniem określonych zadań. Koszt zakupu i wymiany odzieży i obuwia roboczego pokrywa zakład pracy i tego wydatku nie można przenieść na pracownika.

Czy pracownik może wykorzystać własne buty robocze?

Pracodawca może zezwolić na wykonywanie obowiązków służbowych w butach i odzieży należących do pracownika. Musi jednak uzyskać na taką zmianę jego zgodę (najlepiej pisemną). Co więcej, prywatne obuwie i ubranie robocze musi być dostosowane do warunków pracy panujących na danym stanowisku. W przeciwnym razie pracodawca nie ma prawa dopuścić osoby zatrudnionej do pracy.

Pracownik nie może wykonywać obowiązków zawodowych w swoim ubraniu lub obuwiu, jeżeli prace:

• są związane z bezpośrednią obsługą maszyn i urządzeń technicznych,
• powodują intensywne brudzenie odzieży,
• powodują skażenie odzieży lub obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi.

Co ile przysługują buty robocze?

Kodeks pracy nie określa jednoznacznie częstotliwości wymiany obuwia roboczego, każdy zakład pracy musi ustalić tę kwestię we własnym zakresie, stosownie do brzmienia art. 2378 §1 k.p. Należy wziąć pod uwagę rodzaj wykonywanej pracy i jej intensywność. Pracodawca dostarcza środki ochrony osobistej w momencie, kiedy stosowane poprzednio przestały zapewniać określony poziom bezpieczeństwa.

W praktyce okres przydatności odzieży ochronnej i obuwia roboczego określa się w regulaminie pracy. To dokument regulujący organizację danego zakładu pracy. Nie wszystkie firmy są zobowiązane do wdrożenia regulaminu, ale warto to zrobić chociażby po to, aby przygotować dla pracowników zbiór informacji dotyczący oceny stanu obuwia roboczego, czy zagrożeń związanych z korzystaniem z elementów wyposażenia, które nie spełniają norm bezpieczeństwa.

Kiedy pracownikowi przysługuje ekwiwalent za czyszczenie odzieży i obuwia roboczego?

Pracodawca nie tylko musi dostarczyć i wymieniać odzież i obuwie robocze, ale także zapewnić, aby posiadało ono odpowiednie właściwości ochronne i użytkowe. Oznacza to konieczność prania, konserwacji, naprawy, odpylania i odkażania wyposażenia. Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonane przez pracownika, ale musi on otrzymać zwrot w wysokości poniesionych wydatków.

Trzeba jednak zaznaczyć, że przeniesienie na osoby zatrudnione obowiązku utrzymania w należytym stanie odzieży i obuwia roboczego nie jest dopuszczalne, jeżeli uległy one skażeniu materiałem chemicznym, promieniotwórczym lub biologicznym zakaźnym.

Jak wybierać obuwie robocze?

Przede wszystkim pracodawca powinien dostarczyć środki ochrony osobistej, które są dopasowane do danego rodzaju pracy. Ze względu na konstrukcję wyróżnia się następujące rodzaje butów roboczych:

• półbuty,
• trzewiki robocze,
• sandały,
• kalosze.

Poszczególne rodzaje butów, oprócz podstawowej ochrony, mogą posiadać zabezpieczenia przed określonymi czynnikami ryzyka, jak obuwie robocze antyelektrostatyczne, odporne na wysokie temperatury lub zabezpieczające przed poślizgnięciem się.

Poznaj rodzaje obuwia roboczego

Poszczególne rodzaje obuwia roboczego występują w jednym z trzech stopni bazowej ochrony. Najlżejszą konstrukcję mają buty zawodowe (ang. Occupational). Są przeznaczone do codziennego użytkowania wszędzie tam, gdzie nie ma potrzeby zabezpieczenia stopy przy pomocy podnosków. Nieco lepszą ochronę zapewniają buty ochronne (ang. Protective). Ich konstrukcja uwzględnia podnosek zabezpieczający przed uderzeniem z siłą 100 J. Najwyżej w hierarchii obuwia roboczego znajdują się buty bezpieczne (ang. Safety). W tym przypadku wbudowane podnoski chronią przed uderzeniem z siłą 200 J.

W praktyce siłę 200 J można porównać do zrzucenia ciężaru o wadze 20 kg z wysokości 1 metra. Bez ochronnego podnoska taki wypadek może skończyć się poważną kontuzją, a być może nawet trwałym kalectwem.

Buty robocze powinny być dopasowane nie tylko konstrukcją i stopniem ochrony ogólnej, ale też poziomem zabezpieczeń. Pod tym względem wyróżnia się klasy ochrony od 0 do 7.

Jako przykład można wskazać buty bezpieczne klasy S5, które oprócz wytrzymałego podnoska zapewniają odporność podeszwy na przebicie, oleje, benzynę i inne rozpuszczalniki, są wyposażone w zabudowaną piętę. Materiał wykonania zapewnia właściwości antyelektrostatyczne, wodoszczelność i absorpcję energii w części piętowej.

Do pracy w niskiej temperaturze — w chłodni lub w okresie zimowym — pracownikowi przysługują buty robocze ocieplane, które skutecznie izolują ciało przed niską temperaturą.

Gdzie kupić buty robocze?

Szukasz sprawdzonego obuwia roboczego? Zapraszamy do zapoznania się z ofertą sklepu SPECTO! Znajdziesz u nas bogaty wybór odzieży i obuwia BHP. Wybieraj spośród butów takich firm, jak Artmas, Delta Plus, Hoegert, Procera, Reis i wiele innych. Jeśli masz wątpliwości, w jaki sposób dopasować buty do warunków panujących na poszczególnych stanowiskach, zapraszamy do kontaktu. Chętnie Ci pomożemy!

[1] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141